X
تبلیغات
صنعت چوب و کاغذ - كاغذ و مقوا

كاغذ و مقوا

پايه اصلي كار چاپ افست ، كاغذ و مقوا است و تمام ايده هاي و برنامه ها بايد بر روي آن قرار

گيرد و از همين جهت است كه بايد نوع كاغذ و مقوا چنان انتخاب شود كه كار چاپي داراي

كيفيت لازم باشد .

تنوع كارهاي چاپي آنقدر زياد است كه نميتوان در مورد تمام آنها مطلب نوشت ، اما در مورد آنچه

در ايران وجود دارد به اختصار مطالبي را ارائه خواهيم داد .

شايد اين سوال پيش آيد كه چاپ روي كاغذ و مقوا چقدر ميتواند در كيفيت كار چاپي اثر داشته

باشد ؟

همانگونه كه هر نوع محصولي ميتواند درجه بندي داشته باشد ، انواع كارهاي چاپي نيز

درجه بندي داردند . ممكن است هدف از يك كار چاپي استفاده چند ساعته از آن باشد ، بنابراين

كيفيت كاغذ آن خيلي اهميت ندارد به عنوان مثال تراكتهاي تبليغاتي كه در مراكز و معابر خاصي

توزيع ميشود يا روزنامه هاي محلي و ... همگي طول عمر چند ساعته دارند .

اما در مواردي ديگر كيفيت كاغذ و مقوا آنقدر اهميت دارد كه نه تنها تركيبات آن ، بلكه رنگ آن ،

امتداد مواد تشكيل دهنده آن ( راه و بي راه آن ) ، كارخانه سازنده و چندين پارامتر ديگر در آن

نقش دارد و بايد به دقت مورد بررسي قرار گيرد تا كار چاپي در نهايت دقت و كيفيت توليد شود.

در كشور ما معمولا نوع كاغذ و مقواي مصرفي را مشتري مشخص ميكند ( كه درست نيست ) و

آيا اين انتخاب تا چه اندازه اي درست است يا خير خود بحث طولاني دارد .

در مواردي كه مشتري آگاهي كامل از محصول خود دارد براي انتخاب نوع كاغذ و مقواي آن نيز

ممكن است حساسيت لازم را اعمال كند و يا با مقايسه آن با نوع مشابه خارجي سعي دارد خود

را به آن كيفيت نزديك كند .

طراحان بايد شناخت كامل از انواع مختلف كاغذ و مقواي موجود در ايران داشته باشند تا بتوانند

در انتخاب آن به مشتري كمك و حتي او را راضي به انتخاب هاي بهتري نمايند . اين مهم امكان

ندارد مگر با شناخت كامل انواع كاغذ و مقواي موجود در بازار ايران .

گاها مشتري فقط از نوع كار چاپي اطلاع اندك دارد و در مورد انتخاب نوع كاغذ و مقواي هيچ

شناخت و يا نظري ندارد و تمام تصميم گيري در اين زمينه را به طراح واگذار ميشود .

او ممكن است يك فولدر براي يك كنفرانس با ميهمانان خارجي لازم داشته باشد و يا سربرگ

بسيار شيك يا جعبه محصول صادراتي بسيار بادوام و عالي ميخواهد يا برچسبي مي خواهد كه در

مقابل نور آفتاب مقاوم باشد و يا كارت دعوت و كارت تبريك آنچناني و يا ... كه همه و همه

نشان از اين دارد كه اگر طراح نتواند انتخاب درست انجام دهد تمام پروژه تحت الشعاع قرار

ميگيرد و ممكن است خصارات بسيار سنگين به مجموعه تحميل كند .

يراي جلوگيري از اين موضوع و همچنين آگاهي لازم از انواع كاغذ و مقواي موجود در ايران و

همچنين نحوه انتخاب و محاسبه وزن و قيمت آن و ... مطالعه اين بخش بسيار اهميت دارد .

همچنين در اين بخش به انواع برش استاندارد و اندازه هاي متداول در ايران و چند مبحث مهم

ديگر در اين رابطه اشاره خواهد شد .

بهتر است طراحان محترم از انواع كاغذ و مقواي مصرفي نمونه هايي را تهيه كنند

و بصورت يك آلبوم آن را داشته باشند تا هم خود در مورد آن اطلاعات و

شناخت داشته باشند و هم به مشتري اطلاعات مفيد ارائه دهند تا در انتخاب نوع

آن دقت مضاعف صورت گيرد .

مطمئن باشيد كه نشان دادن يك آلبوم كاغذ و مقوا به مشتري ، نشانه

اطمينان و قدرت شما در تصميم گيري است و در

قدمهاي بعدي اثرات مثبت آن را خودتان خواهيد ديد .

انواع كاغذ و مقوا

در اين بخش انواع مختلف كاغذ و مقوا را از نظر مواد تشكيل دهنده و وزن و اندازه هاي متداول

مورد بررسي قرار ميدهيم .

نخست بايد ديد كه اصولا كاغذ از چه موادي تشكيل شده و اين مواد داراي چه خصوصياتي

ميباشد .

كاغذ و الياف ورقه اي با الياف درهم تنيده و يا ماليده تعريف مي شود كه معمولا از الياف گياهي

تشكيل شده است . كاغذ را بصورت تجاري از الياف بدست آمده از كهنه پارچه ( نخ ) ، باگاس

( ني شكر ) ، پنبه و ني مي سازند .

كاغذهاي جديد تقريبا تنها از الياف سلولزي به دست آمده از چوب ساخته ميشوند.

عنوان ميكند كه ماده با وزن بيش از 250 گرم ( ISO ) سازمان جهاني استاندارد

بر هر متر مربع را مقوا مي ناميم .

خواص كاغذ و مقوا به متغيرهاي بسيار زيادي بستگي دارد . براي شناخت محصولات كاغذي ،

بهتر است ابتدا منبع الياف ، روش استخراج و آماده سازي براي كاغذسازي ، ماشين بكار رفته

براي ساخت كاغذ و عملياتي كه بر روي كاغذ انجام شده را بشناسيم .

الياف سلولزي مناسب براي كاغذسازي را مي توان از گياهان مختلف به دست آورد اما مهمترين

مشخصه براي كاغذسازي طول الياف است .

هرچه طول الياف بلندتر باشد ، در هم تنيدگي آنها بيشتر بوده و كاغذ به دست آمده محكمتر

خواهد بود .

طول تقريبي الياف سلولزي به كار رفته در كاغذ سازي

منابع الياف طول نوعي الياف

چوب سخت ( سپيدار ، اشنگ و افرا ) 2 ميلي متر

چوب نرم ( كاج ، صنوبر ، شوكران ) 4 ميلي متر

ني ، باگاس 2 ميلي متر

باست ( نخ و پنبه ) 12 ميلي متر

كاغذ بازيافتي بسته به منبع اوليه متفاوت

الياف سلولزي را ميتوان به روشهاي مختلفي از چوب جدا ساخت و هر روش ، خميري با كيفيت

متفاوت ايجاد ميكند.

سريعترين و اقتصادي ترين روش استخراج سلولز از چوب سايش يا برش مكانيكي چوب است.

با وجود اين ، عمليات مكانيكي الياف را مي شكند و طول موثر آنها را مي كاهد . اين چوب رنده

شده يا خمير مكانيكي بدست آمده براي ساخت كاغذهاي با كيفيت پايين مثل كاغذ روزنامه مورد

استفاده قرار ميگيرد . از اين خمير همچنين در تركيب با ساير انواع خميرهاي گران قيمت براي

كاهش هزينه و بهبود شكل گيري استفاده مي شود .

مطمئن ترين روش براي جداسازي الياف چوب استفاده از مواد شيميايي است كه پيوند صمغي

چوب را از بين برده و الياف سلولزي را به صورت بكر و دست نخورده بدست ميدهد .

دسته الياف هاي سلولزي جدا شده از چوب را به منظور جدا كردن رشته هاي كوچكتر

الياف ، مي زنند . اين زدن اگر به مقدار كم انجام شود نوعي كاغذ ايجاد ميكند كه استحكام آ در

برابر پارگي بسيار زياد بوده و همچنين قدرت جذب مركب بالايي دارد ولي استحكام كششي آن

پايين است . زدن زياد همچنين كدر بودن كاغذ را نيز كاهش مي دهد .

سازندگان كاغذ به منظور ايجاد موازنه بهينه در خواص ، براي كاربر خاص مقدار زدن را تنظيم

ميكنند .

خمير كاغذ معمولي داراي رنگي است كه از قهوه اي روشن تا قهوه هاي نيمه روشن متغير است .

خمير را از طريق شست و شو با تركيبات حاوي كلرين و پروكسيد هيدروژن سفيد مي كنند .

عمليات سفيد كردن كاغذ به روشهاي شيميايي استحكام كاغذ نهايي را مي كاهد و در مواردي كه

خواص استحكامي مكانيكي كاغذ در اولويت قرار دارد ، در صورت امكان از انجام عمل سفيد

كاري پرهيز مي كنند .

جهت طولي و عرضي حركت ماشين كاغذسازي

( راه كاغذ )

با گذاشتن لايه فيبر و آب بر روي تسمه متحرك ماشين كاغذسازي ، اين لايه در جهت طولي

ميل به جهت گيري پيدا مي كند . جهت عرضي حركت ماشين كه الياف ( MD ) حركت ماشين

مي گويند. ( CD ) ميل جهت گيري در عرض را دارند ، جهت عرضي

به شكل زير توجه كنيد .

الياف در يك ورق كاغذ تمايل دارند تا خود را در جهت طولي ماشين جهت دهي كنند .

اين موضوع باعث بوجود آمدن خاصيتهايي در كاغذ و مقوا ميشود كه با دقت در شكلهاي بعدي

ميتوانيد آنها را حدث بزنيد . دانستن اين مطالب بسيار با اهميت است لطفا دقت كنيد :

جهت الياف ) راحت تر و ساده تر است . ) MD برش در امتداد

كم ( مقاومتر است ) MD راحت است ميل به خم شدن در جهت CD خم شدن در جهت

كاغذ در امتداد الياف ( راه كاغذ ) براحتي تا ميخورد ( سمت راست )

طراحان در پروژه هاي بسته بندي بايد از نوع

جهت گيري كاغذ ( راه كاغذ ) مطلع باشند.

به عنوان مثال ، ايجاد يك نوار در امتداد راه كاغذ بسيار ساده تر است تا اينكه اين امتداد را در

جهت عرضي بوجود آوريم .

پس از شكل دهي و خشك شدن كاغذ ، معمولا كاغذ را از بين مجموعه هاي چندگانه اي از

غلتكهاي سنگين عبور ميدهند . اين كار با روشهاي متفاوتي انجام ميشود ولي هدف اصلي

اتوكاري و صاف كردن سطح كاغذ است تا هر چه بيشتر براي عمليات چاپ آماده شود . همچنين

فشرده سازي باعث متراكم تر شدن ورقه كاغذ شده و به آن سطح براقتري ميدهد .

پرداخت سطحي در كاغذها متفاوت است و در مرحله نهايي به بالا بردن كيفيت كاغذ بسيار كمك

ميكند . آهار زني يكي از عمليات رايج در پرداخت كاغذ است كه به منظور پر كردن حفره هاي

سطح كاغذ و كاهش نفوذ مايعات انجام ميشود .

براي دستيابي به بالاترين ميزان مالي ، صيقلي بودن ، درخشندگي و آمادگي براي چاپ ، كاغذ را

با ذراتي از قبيل خاك رس ، كلسيم كربنات و دي اكسيدتيتانيم پوشش مي دهند .اين ذرات توسط

چسب به يكديگر و به سطح كاغذ پيوند مي خورد .

در طول سالها كار و تجربه بزرگان اين صنعت ، بارها ديده شده كه در جعبه هاي ظريف بخاطر

رعايت نكردن اين نكته ، كل توليد باطله شده است . كج ايستادن جعبه ، قوس داشتن ، خم شدن

در بسته بندي ، عدم مقاومت در روي هم قرار گرفتن و ... مواردي هستند كه به خاطر عدم

يد . Ĥ رعايت راه مقوا پيش مي

طراحان براي جلوگيري از بروز اين مشكلات بهتر است ضمن مشورت با قالبساز

و چاپخانه داران ماهر ، يك ماكت از جعبه قبل از توليد انبوه آماده كنند و در

مورد راه و بي راه آن تصميم بگيرند.

معمولا راه مقوا بر روي بسته بندي آن نوشته ميشود و براحتي قابل تشخيص است . توليد كنندگان

مشخص ميكنند short grain sheet به معني SG در روي برچسب بسته بندي با نوشتن

مشخص ميشود كه long grain sheet به معني LG كه الياف به سمت عرض مقواست و

راه مقوا در طول مقوا قرار دارد . روشهاي ديگري هم براي تشخيص اين موضوع وجود دارد . در

بازار ايران ، فروشندگان كاغذ و مقوا در هنگام گفتن اندازه ، اگر عدد اول كوچكتر باشد ، مقوا به

. ( 70* 100 و يا اينكه 100 * راه است و اگر عدد بزرگتر اول گفته شود ، مقوا بي راه است ( 70

همچنين براي تشخيص راه و بي راه ، با نگاه كردن به پشت مقوا و كمي دقت سمت و سوي

الياف قابل رويت است .

است LG راه ديگر اينكه اگر مقوا را در طول در دست بگيريم ، اگر ميل به لوله شدن داشت مقوا

يعني مقاومت در عرض مقوا بيشتر است .

يكي

+ نوشته شده در  یکشنبه هشتم دی 1387ساعت 20:35  توسط مازیار |